Hoe TV kijken veranderd is

Op verschillende blogs kom ik posts tegen over televisie-kijken en hoe men tegenwoordig tv kijken definieert. Veel mensen zeggen hun kabel-abbonement op en noemen dat dan ‘de tv de deur uit doen’, terwijl er overal in huis allerlei schermen te vinden zijn die toch bewegende beelden het huis binnenbrengen. Wat is nou nog tv kijken, en hoe is het verandert? En is het wel terecht om te zeggen ‘ik kijk geen tv meer’,  als er wel Netflix, Youtube kanalen en apps gebruikt worden om programma’s en series te zien? Want volgens mij kijken we meer tv dan ooit.

tv_olds

Waar komt TV ook al weer vandaan?

Televisie is eigenlijk nog niet zo heel oud. Maar goed, dat zeg ik en ik ben wel oud. Het vastleggen van beelden door middel van technologie, zoals foto en film, is wel ouder, maar bewegende beelden de huiskamer instralen is pas beschikbaar gekomen sinds de jaren 20. Het duurde natuurlijk wel een hele tijd voordat iedereen een tv-apparaat had, maar in de jaren 40 en 50 waren de filmmaatschappijen behoorlijk ongerust, dat de tv bezoekers thuis hield. Maar goed, de filmindustrie heeft ook altijd wel wat te zeiken, en het ligt volgens hen nooit aan de slechte baggerfilms die ze uitbrengen.

Eerst waren er simpele beeldschermen die alleen zwart-wit uitzendingen konden tonen, en dan ook nog op een heel klein schermpje. Zeg maar: ter grootte van een redelijk grote smartphone. Het was duur, zo’n programma maken en uitzenden, en er was niet echt een betaalmodel waarbij een grote groep kijkers mee belast kon worden. Maar reclamebedrijven hadden al snel door dat de tv in de huiskamer stond. Alsof je iemand op visite had. Als die je nou een ‘persoonlijke’ aanbeveling deed over een nieuw product, dan was je meer geneigd het te kopen.

En zo ontstond gesponsorde tv programma’s, met reclames die de programma’s onderbroken. Let wel, dit was met name in Amerika. De term ‘soap opera’, die we nu nog gebruiken, ontstond doordat men programma’s voor vrouwen bracht, over allerlei relaties en dramatische situaties. En omdat vrouwen hier dus massaal naar keken, werden deze programma’s gesponsord door wasmiddelenfabrikanten. Vandaar ‘zeep programma’s’.  Je ziet het nu nog, dat bepaalde reclames bij bepaalde zenders of programma’s getoond worden. Zelfs op YouTube. Wat je dus moet beseffen is dat je als consument weinig betaald in geld voor de series die je kijkt, maar dat reclame voor de inkomsten zorgt. En die inkomsten zijn er alleen als er voldoende kijkers zijn, en als die ook geld uitgeven aan de producten die getoond worden. Uiteindelijk betaal je dit dus als kijker wel.

tv_steptoesonset

Iedereen een televisie!

Na de Tweede Wereldoorlog was men in Nederland bezig met het land en de economie weer op poten te zetten. TV’s, en auto’s ook trouwens, waren een luxe die heel mondjesmaat werden aangekocht. Mijn ouders vertellen nog wel eens dat ze hun eerste tv uitzending zagen op een tv bij de enige buren in de straat die zo’n tv hadden. En ja: de buren nodigden dan ook echt kinderen uit de straat uit om een klein halfuurtje Dappere Dodo te kijken op woensdagmiddag. Maar ja, volle huiskamers, jengelende kinderen; niet iedereen vond dat leuk. Dus steeds meer mensen kochten een eigen tv. En zo begin jaren 70 had eigenlijk ook iedereen wel een TV in huis. Sommige zelfs 2! Maar dat was wel heel decadent, hoor.

En in die periode, de jaren 70, begon ook de eerste kentering, denk ik. Soms had je een vriendinnetje dat nooit tv mocht kijken, bijvoorbeeld, zelfs niet de Berenboot! De ouders vonden dat er bijvoorbeeld te veel geweld, of seks, of reclame op televisie was. Of vonden dat het slecht was voor de ogen, of de concentratie. En heel soms hoorde je dan over een gezin dat geen televisie had. Eerst dacht je dan dat ze heel arm waren, maar dan werd verteld dat dat gezin er voor gekozen had om geen televisie in huis te halen. Dan was er dus ook écht geen serie te zien, en geen nieuws. Dit waren gezinnen die alleen bewegende beelden konden zien als ze naar familie met een tv gingen, of naar de bioscoop. Deze mensen hadden misschien nog radio, waar ze nieuwsberichten op konden luisteren en hoorspelen, maar ook radio veranderde natuurlijk, omdat de tv steeds populairder werd.

tv_oldish

Meer televisie!

Maar de jaren 80 en 90 brachten voor de meeste mensen alleen maar méér televisie. Waar er vroeger alleen middaguitzendingen waren op woensdagmiddag, met traditioneel kinderprogramma’s, kwam er middagtelevisie op elke dag. De videorecorder werd populairder en mensen namen programma’s op die ze anders gemist hadden. Er kwam satelliet-tv, waarbij je niet meer van de kabel afhankelijk was. Zo kwam Sky Channel ook in Nederland op tv (als je kabelmaatschappij het doorgaf of als je een satellietschotel had). Zaterdagochtend tv was vol met tekenfilms!

Toen internet opkwam in de jaren 90 ondersteunde dat alleen maar het kijkgedrag. Fans van series maakten websites over hun favoriete serie, of ze kwamen bijeen via newsgroups of fora om de laatste afleveringen te bespreken. Maar de technologie van het internet was nog niet robuust genoeg om snel een video te zien. Er werd toen wel al gedownload hoor. Maar dan duurde het met een beetje goede verbinding toch wel een hele nacht voordat je een anderhalf uur video binnen had. Streamen zat er dus echt nog niet in. Maar je kon toen wel al zien aankomen welke kant het op ging.

Vanaf de late jaren 90 kijk ik eigenlijk al geen echte ‘live’ televisie meer. Ik had een super videorecorder die je kon programmeren om elke week op een bepaald tijdstip iets op te nemen. Ik keek dus toen alleen de series die ik opnam, en dan ook op een moment dat het voor mij beter uitkwam.

myprime_afstandsbediening1

Meer schermen!

Hoewel misschien niet iedereen een PC monitor in huis had, kwamen er wel steeds meer schermen bij. Laptops, en daarna steeds slimmere mobiele telefoons die ook een schermpje hadden. En het internet werd ook steeds sneller. Technologie maakte het al snel mogelijk om korte video’s af te spelen, niet alleen door het snellere internet, maar ook door nieuwe technieken met graphics kaarten, en andere componenten. De eerste keer dat ik een videoclip zag op een computerscherm was in de jaren 90, en het was magisch. Het was Weezer, met Buddy Holly. Ook niet gestreamd trouwens: het stond op een cd-rom die bij de pc geleverd werd.

En met meer schermen kwamen er ook nieuwe bestandsdragers: van videobanden naar discs. Videobanden waren eerst nog duurder: ik had wel afleveringen van Star Trek DS9 gekocht en dat koste me ook zo’n 30 euro per band met 4 (!) afleveringen. Maar door de komst van dvd’s werden video’s al snel goedkoper. Meer mensen kochten dus bijvoorbeeld films of tv series omdat ze dan geen reclame tussendoor kregen. Hoewel, de Nederlandse omroepen onderbreken nog steeds de programma’s niet voor reclames. Dat doen alleen de commerciële stations. Dus een andere reden was ook, dat je films en series kon zien die je anders niet kon zien. En het werd steeds betaalbaarder en toegankelijker.

De eerste dvd’s kwamen uit, met films, en het was betere kwaliteit dan video. Je kon er alleen niet op opnemen. Maar, net als met video, kon je nu iets op tv zien wanneer jij dat wilde, zonder te wachten tot het door een omroep werd uitgezonden. Het kostte alleen best veel geld. De eerste dvd die ik kocht, Deep Blue Sea (ik heb hem nog), koste me geloof ik 30 of 35 gulden. En toen ik een volledig seizoen van Star Trek TNG kocht, was ik 118 gulden kwijt (omgerekend 55 euro of zo, maar gevoelsmatig 118 euro). Maar de lol die ik had, dat ik zélf kon bepalen welke aflevering ik zag, en of ik er misschien 2 of 3 achter elkaar wilde zien: fantastisch 🙂

tv_7080sets

Boxsets, streamen en geen kabel meer

En dan nu: na de boxset rage, waarbij je niet alleen een seizoen, maar de complete serie op disc kocht, kwam streaming pas echt goed los. Waar het vroeger alleen voor technisch onderlegde mensen was weggelegd om via internet films en series te downloaden, kwam er nu een dienst die dit gewoon aanbood: Netflix kwam naar Nederland. Geen gedoe meer, je betaalt een klein bedrag per maand en je kunt zien wat je wilt, wanneer je wilt. En geen aanschaf van dure boxsets, en het moeten opbergen van die dozen. Want hoe vaak kijk je een serie nou? (Niet aan mij vragen, ik kijk weinig series, maar ik kijk ze vaak).

De kabelmaatschappijen sprongen eigenlijk nét te laat in met hun eigen On Demand streaming services. Vaak wilden ze daar toch extra geld voor vangen, maar nu heeft men wel door dat mensen net zo lief de kabel opzeggen als ze nog extra moeten betalen om On Demand te kunnen kijken. En nu Ziggo en KPN het wel duidelijk aanbieden als ‘extraatje’ bij hun aanbod, is het aanbod niet altijd erg interessant. Andere partijen springen er ook op in, zoals Amazon en Yahoo. En zelfs via YouTube kun je betaalde diensten afnemen. Op dit moment lijkt het een beetje chaos, en is het moeilijk te achterhalen wat je waar kunt zien, en waar het het goedkoopst is. Maar dat de kabelmaatschappijen en de omroepen, en zelfs de commerciële stations, hun aandeel staan te verliezen is duidelijk. Want de consument heeft meer keus.

Maar.

Maar … is dat wel zo? De grote winnaars bij de consumenten zijn de mensen die houden van het soort series waar de meeste mensen van houden. Kleine ‘quirky’ experimentele series redden het niet, als ze niet voldoende exposure en kijkers krijgen. En dat zijn vaak de series waar ik van hou. Geen Star Trek, geen Firefly, geen Farscape op Netflix in Nederland? Dan heeft het voor mij geen zin. Daarom hebben wij nog steeds boxsets, en heb ik jaren, écht jaren, gewacht op Farscape voor het betaalbaar was om de 4 seizoenen aan te schaffen. En dan nog, Netflix, of andere on demand /streaming services halen series ook uit het aanbod. Je bent dus nog steeds afhankelijk van wat een ander aanbied, ondanks dat je ervoor betaald.

myprime_zoeken

Kijk ik nou wel of geen tv?

Dan de vraag waar deze post vandaan komt: kijk ik nou wel of geen tv? Wij kijken eigenlijk nooit kabel tv. Alleen de nieuwe serie van Doctor Who kijken we live op BBC1. En die is nu afgelopen, en dus kijken we geen kabel tv. Toch houden we het kabelabonnement. Ik vind dat we dus ook nog steeds tv kijken. Ondanks dat ik nog nooit een aflevering van Wie is de mol, Flikken of Penoza (is dat wel een serie, of bedenk ik nu iets?) gezien heb. Ondanks dat ik het NOS journaal ook niet meer volg sinds het het niveau van het Jeugdjournaal niet haalt. Als we de kabel zouden opzeggen, zouden we het dus niet missen.

Maar we hebben ook geen Netflix. Of satellietschotel. En tv kijken via mijn computerscherm doe ik ook niet. Als we tv kijken, dan doen we dat heel bewust, en is het een keuze om een aflevering van iets te zien, of een film te kijken. We hangen dus nooit meer een hele avond op de bank, zappend van de ene zender naar de ander. Kijken wij tv? Ja, natuurlijk. Op onze eigen manier.

15 Comments:

  1. Juist series als Flikken Maastricht, Wie is de Mol? en Penoza (ja dat is een serie :p) zorgen er bij mij voor dat het kabelabonnement blijft! Maar nu al deze programma’s momenteel niet uitzenden, gaat de tv bij ons ook nauwelijks aan.. Ik heb echter ook geen netflix, dus ook ik kijk voornamelijk via dvd 🙂
    Wat een super interessant artikel trouwens!

  2. Ik moet toegeven dat ik kan genieten als ik tv kijk. Sinds ik een blog heb, heb ik amper tijd voor tv haha. Zit alleen maar achter de computer. Ik denk dat als je goed programma zoekt dat kan goed zijn voor je kennis verrijking.

  3. Ik weet nog de eerste tv die wij kregen, mijn broers hadden er een langs de weg zien liggen en namen deze mee naar huis. Het werd gerepareerd en met een flikkerend beeld konden wij tv kijken: ge-wel-dig!! TV kijken heb ik altijd graag gedaan, maar sinds een jaar of 10 ben ik veel bewuster gaan kijken, en eigenlijk wordt alles wat we willen zien opgenomen en kijken we wanneer het ons uitkomt! Daarnaast zijn wij meer van de film en goede series….dus ik denk dat wij nog maar gemiddeld 2 uur per dag echt tv kijken, dus DWDD en Journaal en misschien een docuserie, en dan houdt het op. Momenteel zitten we weer gekluisterd bij het nieuwe seizoen van House of Cards!

  4. Dit is zeker interessant om over na te denken.
    Ik geef toe: ik was ook stomverbaasd. Toen ik op mijn blog aangaf dat we ons tv-abonnement eruit deden, waren er mensen die ‘het knap vonden dat we het zonder tv konden doen’. Maar hallo, we hebben nog Netflix (en ja, genoeg series die we daar óók leuk vinden en graag kijken), dvd’s, youtube en we kunnen streamen via de npo-app. Wat nou geen tv? We gaan hooguit bewuster kijken naar wat we ook echt willen zien, maar dat betekent niet dat we geen televisie meer kijken.

    Veel series die je noemt worden op de ‘gewone’ televisie trouwens ook niet uitgezonden, omdat er te weinig kijkcijfers zijn. Dat is altijd al zo geweest. Zoveel geweldige series, die na één of twee seizoenen gestopt werden … Jammer he?

    • Star Trek, Stargate, Farscape, allemaal heb ik die gewoon op de ‘gewone’ tv gevolgd. Star Trek heeft notabene 5 series, met 3,7,7,7 en 5 seizoenen. Stargate heeft 3 series, met de eerste alleen al 10 seizoenen en 3 films. Ja Firefly en Space Above and Beyond waren wat lastiger te vinden, maar had ik ook via de gewone tv kunnen volgen,
      Dus Netflix loopt gewoon achter, in mijn ogen.

  5. Aangezien ik de laptop meestal aansluit op de tv, kijk ik nog wel tv. Maar wel vooral via de laptop dus.

  6. Wij kijken best wel veel tv 🙂 We hebben Netflix waar we ook regelmatig naar kijken, maar we kijken ook de gewone tv. Het journaal, Tommy kijkt graag naar Discovery channel en we kijken vaak programma’s op BNN. Ik zou ook niet zonder tv kunnen denk ik, of ik zou het in ieder geval missen.

  7. Ik kijk eigenlijk alleen een aantal series. Op de tv. Als ik per week 4 uur kijk, is het veel.
    En hier geen netflix of wat dan ook.

  8. Bizar is dit he! Ik vind het ergens wel jammer dat het hele ”gezellige tvkijken” een beetje weg is. Vroeger keek ik de hele dag uit naar de avond, omdat we dan met z’n alle een film gingen kijken die we gingen uitzoeken in de krant hahah.

  9. TV kijken is inderdaad heel erg veranderd. Ik kijk nog wel veel tv ook via de kabel. Maar ik kijk ook Netflix.

  10. Tegenwoordig kijk ik ook nog maar weinig echt tv. Inderdaad alleen voor series of dingen die ik echt wil zien. Verder veel Netflix en films 🙂

  11. Zo he, dat is een interessante én lange post geworden 😉
    Ik snap dat met alle mogelijkheden van het internet, het opzeggen van een kabel tv abonnement niet hetzelfde is als geen tv meer kijken.

    Toch ervaar ik het wel zo. Ik heb geen abonnement en geen tv meer in huis, dus voor mijn gevoel kijk ik geen tv. Ongeacht of ik nog wel series e.d. kijk via internet.

    Het is denk ik hoe je er tegen aan kijkt 🙂

  12. Over die soaps… Ik heb begrepen dat de eerste ‘soap’ speciaal geschreven is voor een wasmiddelenfabrikant die zijn producten aan de vrouw wilde brengen door ‘de vrouw’ aan de buis gekluisterd te houden…

    Over tv kijken…
    Wel een beetje jammer dat we niet meer genoodzaakt zijn om ‘thuis te blijven’ voor onze favoriete programma’s. Wat daar zo charmant aan was, was dat de volgende dag iedereen het erover had.

    • Klopt als een bus, Sunny. Vrouwen waren een doelgroep, juist omdat men ook dacht dat zo’n reclame tussendoor aan zou komen alsof er een verkoper in je huis stond en vrouwen daar gevoeliger voor zouden zijn. En het is ook zo, de reclame komt je huiskamer in, net als nu internet ook ineens allerlei mensen in je huis haalt.

      Het was absoluut leuk om de volgende dag te praten over wat je op tv had gezien. Helaas keek ik als tiener veel naar documentaires, en niet zo veel naar waar mijn vriendinnen naar keken. Ik was dus toen ook al een eigenwijs nest 😛

  13. Ik loop een beetje achter met reacties beantwoorden, dus dan maar even algemeen tussendoor: leuke reacties 🙂

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *