Shakespeare fangirl

Ja. Ik ben een Shakespeare fangirl. Tot mijn 16de dacht ik ook dat Shakespeare ouderwets en niet relevant meer was. En toen begon ik écht Shakespeare te lezen en, nog belangrijker, te kijken. En William Shakespeare is relevant, not steeds, en verbazingwekkend modern. Of de menselijke natuur is niet zo heel veel veranderd. Of Umberto Eco had gelijk: alle verhalen zijn al eens verteld en we her-vertellen ze steeds weer. Want ook Shakespeare wordt nog steeds opnieuw verteld. Iedere keer weer kunnen zijn personages herkenbaar worden neergezet. Of het nou de pubers Romeo en Juliet zijn, of de machtsbeluste Macbeths: als je door de taal heenkijkt, dan ken je mensen zoals zij.

fangirling_shakestashSonnetten van Shakespeare

Er is iets geweldig moois aan de sonnetten. Ze lopen lekker, ze bekken lekker en het verbaast me niets dat sommige hippe leraren de sonnetten laten rappen door hun leerlingen. Want het ritme van de taal zit er al in. Ik heb wel favoriete sonnetten, en die ken ik, eerlijk waar, uit mijn hoofd. Gewoon omdat ze zo makkelijk te onthouden zijn. Of het nu het bekende ‘Shall I compare thee to a summer’s day?’ is of het minder bekende ‘When my love swears that she is made of truth …’ ze zijn deel van mijn leven.

In het eerste sonnet (nummer 18) vraagt de verteller of hij zijn grote liefde met een mooie zomerdag moet vergelijke, zo heerlijk is ze. Maar hij geeft al meteen aan dat een zomerdag ook tekortkomingen heeft, en het ergste is wel dat zo’n mooie dag nooit lang duurt, en heel zeldzaam is. Zijn geliefde zal echter altijd levend blijven, zolang mensen dit sonnet lezen. Want als ze over haar lezen, dan wordt iets van haar schoonheid en heerlijkheid opnieuw leven ingeblazen. Hij geeft zijn geliefde met dit sonnet dus het eeuwige leven.

fangirling_shakespeare

Het tweede sonnet is grappiger. Nummer 137 vertelt juist over liegen en waarheid. Hij, de verteller, heeft een jongere vrouw aan de haak geslagen, en hij doet er

alles aan om haar te houden. Hij gelooft haar wanneer ze tegen hem liegt. Want alleen een jonge vent zou zijn geliefde onvoorwaardelijk geloven, en hij is wereldser, en ouder, hij weet ondertussen beter. En toch gelooft hij haar, in de hoop dat ze hem daardoor voor een jongere vent houdt. Hij weet dat dat niet zo is, maar allebei houden ze vast aan de illusie dat ze elkaar kunnen vertrouwen. Zodat ze heel even tegen zichzelf kunnen liegen, en dat dit wel stand zou houden.

Je zou ze eigenlijk even hardop moeten voorlezen, om de taal over je tong te voelen rollen.

Toneelstukken

Het bekendst is Shakespeare natuurlijk van zijn toneelstukken. Hij schreef toneelstukken in een periode dat toneelspelen vulgair en opruiend was. Vrouwen mochten bijvoorbeeld niet het toneel op. En toch schreef hij zijn toneelstukken (tenzij je gelooft dat Shakespeare niet echt zelf alles schreef, maar dat is een theorie die ik niet aanhang), ondanks dat hij daardoor een moeilijke positie innam. Hij schreef ten eerste om te vermaken, want daar betaalde men voor. Maar tegelijk bracht hij ook geschiedenis tot leven, door de verhalen van de koningshuizen te vertellen. En natuurlijk vertelde hij de versie van gebeurtenissen die op dat moment populair waren, maar dit was misschien wel de eerste keer dat een nieuwe generatie kennismaakte met het nabije verleden. En dat in een tijd dat de meeste mensen niet konden lezen, er weinig boeken waren en informatievoorziening zoals wij dat kennen ongehoord was.

fangirling_romeojuliet

Behalve geschiedenis navertellen bracht Shakespeare ook fantasy-verhalen: A Midsummer Night’s Dream is in principe een oer-fantasy verhaal over elfjes en pixies, en mannen die in ezels worden veranderd. En natuurlijk zwijmelende romantische verhalen met vette actie scenes: Romeo and Juliet. Niet alleen twee verliefde pubers die denken dat de wereld om hen draait., maar ook de strijdende families erom heen. De jonge neven van beide kanten kunnen het niet laten elkaar naar het leven te staan, zonder dat daar echt een reden voor is. En ik geloof dat Shakespeare ook de romkom heeft uitgevonden: Much Ado about Nothing, bijvoorbeeld. De twee hoofdpersonen, een man een een vrouw, hebben eerst een hekel aan elkaar, maar als ze samen moeten werken springt de vonk ineens over.

fangirling_shaker3rd

Moderne tijden

400 jaar geleden was er dus een man die teksten schreef, en verhalen bedacht, die we nu nog kunnen hervertellen. Maar zelfs in de taal van Shakespeare doet het nog modern aan. De film Richard III, met Ian McKellen (Gandalf), verplaatst de hele setting naar een fictief Engeland, waar een machtsbeluste broer van de koning eindelijk zelf op de troon wil zitten en daar alles voor over heeft. Maar Shakespeare maakte van Richard III niet zomaar een enge perverse moordenaar. Nee, deze Richard is mismaakt, want hij heeft een bochel, maar hij is ook charmant. Zo charmant dat hij de weduwe van een van zijn vijanden het hof weet te maken, terwijl ze naast het lijk van haar vermoorde man staan! En dat is nog geloofwaardig ook! Of de échte Richard III zo was, dat zullen we nooit 100% zeker weten. Maar het personage dat Shakespeare ons gaf is toch levensecht.

Waar te beginnen als je ook een Shakespeare fan wil worden

Natuurlijk is Baz Luhrman’s film Romeo + Juliet een begin. Leonardo DiCaprio leeft de teksten van Shakespeare, zodat je ze begrijpt, zelfs als je de woorden niet herkent. Maar ook Richard III is en goede start, met iets meer intrige en actie. Er is ook een mooie boxset met alle toneelstukken op film, uitgebracht door de BBC. Het fijne van films en dvd’s is dat je ze kunt stopzetten, en even iets kan uitzoeken. Maar het mooiste is om de toneelstukken ‘live’ te zien, het liefst in het Engels. Online is er zoveel informatie over de toneelstukken te vinden dat je je goed kunt voorbereiden door de inhoud alvast te ‘spoileren’.

The Guardian heeft een serie soliloquys (solo speeches, monologen) met meer of minder bekende acteurs online gezet. Je kunt ze vinden onder Shakespeare Solos. Zoals Joanna Lumley (van Absolutely Fabulous), en Adrian Lester (Hustle).

(Okay, ik kan het niet laten. Adrian Lester doet de To Be or Not To Be speech, en hij doet het zoals het hoort. Hamlet denkt na over leven en dood (te zijn of niet te zijn), en Lester straalt zo’n moeheid van het leven uit. Het is kippenvel. Dit zijn momenten die iedereen heeft, maar dan ga je niet een uitgebreide monoloog houden. Maar er komt een moment dat je dit moment zelf in je leven hebt. Is het leven het wel waard, moet je blijven vechten of zak je in elkaar en leg je je er bij neer; is de slaap, de eeuwige slaap, aantrekkelijker dan elke keer maar weer die strijd aan te gaan? En zou Ophelia diezelfde strijd gevoerd hebben, voor zij haar leven nam? Er zit zoveel in Hamlet!)

Zie ook: Shakespeare online en William Shakespeare op Poetry Foundation

Romeo + Juliet foto van IMDb.

18 reacties:

  1. Ik heb er helemaal niks mee al ken ik uiteraard wel het verhaal van Romeo en Juliet. Ik kan me ook niet herinneren dat ik er op school wel eens verhalen over gehoord heb van leraren.

    • Niet iedere docent besteed er aandacht aan, natuurlijk. Gelukkig mijn leraar wel, en dankzij hem kende ik dat sonnet nr 18 na één les uit mijn hoofd. Het maakte een enorme indruk op me, dankzij zijn uitleg.

  2. Wat een super mooi artikel! Zelf ben ik sinds ik vorig jaar het keuzevak Vergelijkende Literatuurwetenschap volgde, waar we Othello bespraken, ook een beetje Shakespeare fan. En ik ben zeker van plan om nog veel meer van zijn werk te gaan lezen!

    • Othello is ook zo mooi! Hoe snel liefde omslaat in jaloezie, dat mensen elkaar ook geen geluk gunnen, dat vertrouwen zo belangrijk is in de liefde. Die verfilming van Richard III is ook echt een aanrader. En een goeie editie lezen, met goeie footnotes.

  3. Wat een leuke blog, en heel bijzonder om iets over Shakespeare te lezen. Zelf ben ik er eigenlijk geen fan van, sommige verhalen ken ik wel en sommige films heb ik ook weleens gezien, maar verder ook niet!

    • Maar je kent hem wel 🙂 En hoeveel schrijvers kunnen dat nog zeggen na 400 jaar! … Niet veel, want ze leven niet meer; Maar je begrijpt me wel. 😛

  4. Leuk dat je fan bent van Shakespeare! Dat is weer eens iets anders. Ik ken hem vooral van Romeo and Juliet, en dat vind ik een rottig verhaal.

    • Ja, pubers he. Altijd dramatisch doen. 😛 Toch spelen zulke verhalen nog steeds, denk ik. Niet dat ze zich van kant maken omdat ze niet samen mogen zijn, maar er zijn nog steeds stelletjes die van de families niet bij elkaar mogen zijn. Omdat de families elkaar niet mogen, of vanwege vooroordelen. Komt nog vaker voor dan je misschien denkt.

  5. Klink logisch als je het uit je hoofd kent. Verklaart heel veel dat je gek ben op Shakespeare. Ik vind Shakespeare heel zwaar maar ook waanzinnig goed! Ik heb wel de film Shakespeare in Love gezien, over zijn leven, die won ook een Oscar. Romeo and Juliet dat kent iedereen denk ik.

    • Shakespeare in Love is zo’n leuke film 🙂 Wel geromantiseerd, maar tegelijk legt het ook heel goed uit dat toneelspelen een mannending was.

  6. Inspirerend om hierover te lezen. Fijn ook, tips waar je moet beginnen. Daar zou ik namelijk echt geen idee van hebben. Ik weet nog dat ik op de middelbare school bij Engels op een gegeven moment over Shakespeare te horen kreeg en het niet heel interessant vond – waarschijnlijk omdat ik gewoon te jong was. Geen slecht idee om het nu nog eens een kans te geven!

    • Much Ado about Nothing is echt een aanrader, ook om weer eens kennis te maken, Het is een licht stuk, en echt een romkom 🙂 IMDb pagina.
      Maar ook zeker Richard III met Ian McKellen, omdat hij zo’n fijne slechterik speelt. Je gelooft dan ook onmiddellijk dat de weduwe voor hem valt, nadat hij nét haar man heeft omgebracht.

  7. Leuk dat je fan bent :-). Het is echt niks voor mij :-).

    • Soms voel je dat gewoon instinctief aan. Dan moet je jezelf er ook niet mee lastig vallen 😉 Er zijn genoeg andere zaken waar je wel van kan genieten!

  8. Oh! Het is al lang (lang lang) geleden dat ik Shakespeare las. Op de middelbare school nog. Ik vond het erg mooi en inderdaad zoals jij zegt, eigenlijk heel actueel. Maar het klinkt vooral goed: ik heb altijd gehouden van teksten die mooi klinken, of het nou een rap is of een gedicht of Shakespeare, voor mij moet het mooi klinken. Baz Luhrman’s Romeo + Juliet vond ik daarom ook erg mooi herinner ik me. Ik zou hem eigenlijk weer eens moeten kijken want dat is ook alweer erg lang terug 🙂

  9. Pingback:Mijn Filmklassiekers top 10 - Tuxedo Cat

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *